Để mình chia sẻ thật một chuyện – có một giai đoạn tôi rất muốn tạo tài khoản thử ở một nền tảng online liên quan tới giải trí. Thời điểm đó tôi nhìn thấy quảng cáo mọi nơi: banner trên facebook, pop-up, bạn bè chat group, thậm chí cả mấy group Telegram. Ai cũng nói hay – ai cũng nói “đăng ký dễ lắm”. Nhưng ngay giây chuẩn bị bấm vào chỗ “đăng nhập QQ88 ”, tôi lại khựng lại.
Lý do không phải vì tôi không biết dùng công nghệ.
Mà là vì tôi sợ 3 thứ:
- sợ lộ thông tin cá nhân
- sợ bị spam hoặc bán dữ liệu
- sợ bị kéo vào một thứ mình không kiểm soát được cảm xúc
Có bao giờ bạn rơi vào kiểu khoảnh khắc như vậy chưa?
Tôi tin có.
Nó là cảm giác rất người.
Tôi ngồi nhìn ô nhập họ tên… rồi ô nhập số điện thoại… rồi email…
vậy là chỉ một cú click – mình đã “trao” một phần đời sống online cho một hệ thống mà mình chưa thực sự hiểu.
Tôi nhớ rõ cái hôm đó tôi tự hỏi 3 câu:
– ai đang giữ dữ liệu của tôi?
– họ dùng nó để làm gì?
– họ có cho mình xóa – nếu mình muốn xóa – hay không?
Đó là lần đầu tiên tôi bắt đầu thật sự học về “tự bảo vệ danh tính số”.
Từ đó tôi phát triển 1 nguyên tắc rất thực tế, và tôi áp dụng cho TẤT CẢ mọi nơi có form đăng ký online – kể cả các web mua hàng, app dịch vụ, web diễn đàn,…
Nguyên tắc 3 bước:
1) đọc điều khoản trước – rồi mới điền thông tin
… đa phần mọi người làm ngược: điền trước – đọc sau.
2) dùng email phụ
Tôi có 1 email chính cho công việc – và 1 email phụ chỉ dùng để đăng ký các dịch vụ mà tôi chưa tin ngay. Việc này giảm rủi ro spam – và nếu bị rủi ro rò rỉ – nó cũng không ảnh hưởng đời thật.
3) giữ cảm xúc tỉnh táo trước các lời hứa “quá đẹp”
Điều này mới là cái “sợi dây mỏng”.
Không phải vì dịch vụ đó xấu – mà vì “tâm lý người dùng dễ ảo giác về lợi ích”.
Tâm lý không phải thứ “nói cho vui”
Tôi từng thấy không ít người bạn của tôi, không chỉ trong chuyện giải trí, mà cả đầu tư, crypto, thậm chí mấy dự án MLM – họ đều mắc chung một sai lầm:
họ đăng ký dựa trên cảm xúc – chứ không phải dựa trên tiêu chí đánh giá.
Bạn biết điều đáng sợ nhất không?
Không phải dịch vụ đó “tốt hay xấu”.
Mà là bản thân họ không định nghĩa được tiêu chí “tốt” cho chính mình.
Khi bạn có tiêu chí rõ – bạn sẽ chủ động.
Khi bạn mờ mịt – bạn sẽ bị dẫn dắt.
Câu hỏi – đối thoại
Hỏi: Có nên đăng ký bất kỳ nền tảng nào mà mình chưa đánh giá kỹ?
Trả lời: Không nên. Hãy xem: họ là ai – họ lưu gì – họ có công khai điều khoản không.
Hỏi: Làm sao để bảo vệ mình khi đăng ký?
Trả lời: email phụ – không dùng 1 email duy nhất cho tất cả – và đừng bao giờ cung cấp giấy tờ tùy thân cho nơi bạn không thể xác minh.
Hỏi: Điều quan trọng nhất là gì?
Trả lời: Không phải nút “Đăng ký” – mà là “tâm trí trước khi bấm nút ấy”.
Kết
Sau vài năm online, tôi học được rằng:
đôi khi – trưởng thành không phải là biết nhiều site hay app mới – mà là biết lúc nào nên đứng ngoài.
Đăng ký cái gì – cũng là một hành động trao quyền.
Nếu bạn trao đúng nơi → nó thuận tiện.
Nếu bạn trao sai nơi → cái giá đôi khi là dữ liệu cá nhân.
Cho nên nếu có một lời khuyên chân thật nhất từ tôi:
đừng đăng ký chỉ vì “người ta rủ” – hãy đăng ký khi bạn thực sự hiểu mình đang tham gia cái gì.
Nếu bạn muốn – tôi có thể viết thêm một bài tiếp theo về tiêu chí đánh giá “độ tin cậy của một website/dịch vụ online” – 9 yếu tố check trong 30 giây – để tự bảo vệ mình.
Bạn có muốn chủ đề đó không?
